راز عدالت در سوره اعراف چرا قرآن از کم فروشی تا ترساندن مردم را نهی می کند؟
به گزارش نور معرفت، سوره اعراف عدالت را فقط در دادگاه و حکومت جست وجو نمی کند؛ از یک معامله درست آغاز می کند و تا مواجهه با تهدید و فساد اجتماعی پیش می رود.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، عدالت در سوره اعراف را میتوان در قسمتی از سفارش ها و تعالیم حضرت شعیب(ع) خطاب به قوم خود مشاهده کرد؛ آنجا که این پیامبر الهی بر رعایت حقوق مردم، درستکاری در معاملات، کامل ادا کردن پیمانه و وزن و دوری از کم فروشی تاکید می کند. حضرت شعیب(ع) در ادامه هم قوم خودرا از ترساندن و تهدید مردم، ایجاد مانع در راه هدایت و گسترش فساد در جامعه برحذر می دارد.
بنابر روایت شفقنا، در تفسیر «المیزان» ذیل آیات ۸۵ تا ۸۷ سوره اعراف، به پیام هدایت حضرت شعیب(ع) و روحیه حق طلبی ایشان اشاره شده است؛ آموزه هایی که میتوان آنها را از نمونه های مهم عوامل تشکیل عدالت در جامعه دانست. در ادامه، این آیات و تفسیر آنها بررسی می شود:
آیه ۸۵:
«وَإِلَیٰ مَدْیَنَ أَخَاهُمْ شُعَیْبًا قَالَ یَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَکُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَیْرُهُ قَدْ جَاءَتْکُمْ بَیِّنَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ فَأَوْفُوا الْکَیْلَ وَالْمِیزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَٰلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ»
ترجمه: «و به طرف مردم مدین برادرشان شعیب را فرستادیم. او به قوم خود اظهار داشت: ای قوم! خدای یگانه را که جز او خدایی ندارید، بپرستید. برهانی از پروردگارتان به طرف شما آمده و حجت بر شما تمام شده است. پیمانه و وزن را تمام دهید و کم فروشی نکنید و حق مردم را کم نگذارید و در این سرزمین، بعد از اصلاح آن، فساد ایجاد نکنید. این دستور، اگر ایمان داشته باشید، برای شما بهتر است.»
آیه ۸۶:
«وَلَا تَقْعُدُوا بِکُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْکُرُوا إِذْ کُنْتُمْ قَلِیلًا فَکَثَّرَکُمْ وَانْظُرُوا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ»
ترجمه: «و بر سر هر راه منشینید که مردم را بترسانید و کسانی را که به خدا ایمان آورده اند از راه خدا بازدارید و راه خدا را منحرف بخواهید. به یاد آورید زمانی را که اندک بودید و خداوند شما را بسیار کرد و بنگرید عاقبت فسادگران چه طور بود.»
آیه ۸۷:
«وَإِنْ کَانَ طَائِفَةٌ مِنْکُمْ آمَنُوا بِالَّذِی أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ یُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّیٰ یَحْکُمَ اللَّهُ بَیْنَنَا وَهُوَ خَیْرُ الْحَاکِمِینَ»
ترجمه: «اگر گروهی از شما به آیینی که من برای ابلاغ آن مبعوث شده ام ایمان آورده اند و گروهی ایمان نیاورده اند، صبر کنید تا خداوند میان ما داوری کند؛ و او بهترین داوران است.»
تعالیم حضرت شعیب(ع) به قوم خود
حضرت شعیب(ع) بعد از آنکه قوم خودرا به توحید دعوت کرد، آنان را به رعایت پیمانه و وزن و پرهیز از کم فروشی فراخواند. توحید، اصل و اساس دین است و بعد از آن، توجه به حقوق مردم و رعایت عدالت در ارتباطات اجتماعی مورد تاکید قرار گرفت؛ چونکه کم فروشی در آن دوران از رفتارهای رایج میان مردم بود.
در گام بعد، حضرت شعیب(ع) آنان را از ایجاد فساد در زمین نهی کرد و خواهان آن شد که برعکس فطرت انسانی که انسان را به آبادانی زندگی، اصلاح امور و سامان دادن به حیات اجتماعی فرا می خواند، رفتار نکنند.
اگرچه تعبیر «افساد در زمین» بصورت مطلق می تواند گناهان در ارتباط با حقوق الهی را هم شامل شود، اما با عنایت به مطالبی که پیش و بعد از این جمله آمده است، منظور در این بخش، بیشتر فسادهایی است که امنیت اموال، جان و آبروی افراد جامعه را تهدید می کند؛ همچون راهزنی، غارت، تجاوزهای ناموسی، قتل و موارد مشابه.
چرا رعایت حقوق مردم به نفع خود جامعه است؟
حضرت شعیب(ع) بعد از بیان این دو توصیه، یعنی رعایت پیمانه و وزن و خودداری از فساد، علت آنرا هم بیان می کند و می فرماید این امور برای خود شما بهتر است.
رعایت درست وزن و پیمانه و برهم نزدن نظم اجتماعی، سعادت و زندگی دنیوی انسان ها را بهتر تأمین می کند؛ چونکه زندگی اجتماعی زمانی می تواند ادامه پیدا کند که افراد، اضافه محصولات و موفقیتهای خودرا با فرآورده های دیگران مبادله کنند و از این راه نیازهایشان را برطرف سازند.
اما چنین مبادله ای زمانی امکانپذیر است که امنیت در سرتاسر جامعه برقرار باشد و مردم در مقدار، کیفیت و خاصیت کالاهایی که با یکدیگر معامله می کنند، نسبت به هم خیانت نکنند.
اگر خیانت و کم فروشی از طرف یک نفر پذیرفته شود، همین رفتار می تواند به دیگران هم سرایت کند. روشن است که اگر همه افراد جامعه به یکدیگر خیانت کنند، نتیجه آن از بین رفتن اعتماد عمومی و تشکیل جامعه ای آشفته خواهد بود؛ جامعه ای که در آن انواع فریب و تقلب رواج پیدا می کند و امکان دارد کالای معیوب و ناخالص بجای جنس سالم و خالص ارائه شود یا حتی ماده ای زیان آور به عنوان دارو در اختیار مردم قرار گیرد.
از سوی دیگر، فساد در جامعه هم امنیت عمومی را که یکی از پایه های اصلی زندگی اجتماعی انسان است، از بین می برد. چنین فسادی می تواند زمینه نابودی کشاورزی و منابع زندگی و حتی از میان رفتن نسل انسان را فراهم آورد.
بنابراین، پیام حضرت شعیب(ع) این است که اگر انسان به حق ایمان داشته باشد، به روشنی درمی یابد که رعایت پیمانه و وزن، پرهیز از کم فروشی و تقلب و خودداری از فساد در زمین، در نهایت به سود خود مردم و جامعه است.
### برداشت دیگری از مفهوم ایمان
برخی مفسران، معنای «ایمان» در این آیه را ایمان به دعوت پیامبران دانسته اند. بر طبق این دیدگاه، مردم زمانی می توانند به صورت حقیقی از دعوت انبیا بهره ببرند که به آن ایمان داشته باشند.
کسانی که در دل، حقیقت را نمی پذیرند، به سبب کفر، شقاوت و گمراهی خود نمی توانند دعوت پیامبران را بپذیرند و از خیرات دنیوی آن به گونه ای که شایسته است بهره مند شوند. بنابراین، بهره ای که چنین افرادی از دنیا و زندگی آن می برند، بهره ای ظاهری و خیالی خواهد بود.
قرآن کریم در همین زمینه می فرماید:
«وَمَا هَٰذِهِ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ»
یعنی: «و این زندگی دنیا جز سرگرمی و بازی نیست و به یقین، سرای آخرت همان زندگی حقیقی است، اگر می دانستند.»
بر این اساس، آیات سوره اعراف در سخنان حضرت شعیب(ع) تصویری روشن از پیوند میان ایمان، عدالت و سلامت جامعه عرضه می دهد؛ از رعایت حق مردم در معاملات گرفته تا حفظ امنیت عمومی و پیشگیری از تهدید، تجاوز و فساد. در این نگاه، عدالت تنها یک مفهوم فردی یا اقتصادی نیست، بلکه پایه ای برای حفظ اعتماد، امنیت و استمرار زندگی اجتماعی انسان ها به حساب می آید.
به طور خلاصه آیه ۸۶: وَلَا تَقْعُدُوا بِکُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْکُرُوا إِذْ کُنْتُمْ قَلِیلًا فَکَثَّرَکُمْ وَانْظُرُوا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ ترجمه: و بر سر هر راه منشینید که مردم را بترسانید و کسانی را که به خدا ایمان آورده اند از طریق خدا بازدارید و راه خدا را منحرف بخواهید. روشن است که اگر همه افراد جامعه به یکدیگر خیانت کنند، نتیجه آن از بین رفتن اعتماد عمومی و تشکیل جامعه ای آشفته خواهد بود؛ جامعه ای که در آن انواع فریب و تقلب رواج پیدا می کند و امکان دارد کالای معیوب و ناخالص به جای جنس سالم و خالص عرضه شود یا حتی ماده ای زیان آور بعنوان دارو در اختیار مردم قرار گیرد. بنابراین، بهره ای که چنین اشخاصی از دنیا و زندگی آن می برند، بهره ای ظاهری و خیالی خواهد بود.
منبع: nooremarefat.ir
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب