ریشه یابی یک خلط تاریخی در ۹ ربیع الاول عیدی متعلق به امامت
نور معرفت: نهم ربیع الاول، در ذات خود یک عید بزرگ و مستند است و آن، سالروز شروع امامت قطب عالم امکان، حضرت بقیة ا... الأعظم (عج) است.
یادداشت مهمان_ دکتر ایرج حجازی، پژوهشگر حوزه دین و رسانه: در تقویم مناسبت های مذهبی، روز ۹ربیع الاول سرنوشتی پرفراز و نشیب و تأمل برانگیز دارد. در بعضی محافل، این روز با عنوان "عید الزهرا" و به گمان تقارن با سالروز وفات خلیفه دوم گرامی داشته می شود. اما وقتی از دریچه دقت تاریخی و لطمه شناسی دینی به این مورد نگاه می نماییم، با چالشی جدی مواجه می شویم؛ چالشی که نشان میدهد این انتساب بدون هرگونه پشتوانه معتبر در متون دست اول تاریخی است.
این اشتباه از کجا نشأت گرفته و حقیقت ماجرا چیست؟ بررسی منابع معتبر و کهن نشان میدهد که مجروح شدن و درگذشت خلیفه دوم نه در ربیع الاول، بلکه در ماه ذی الحجه روی داده است. این مورد مورد اجماع مورخان شیعه و سنی است؛ بطوریکه محمد بن جریر طبری در تاریخ مشهور خود به صراحت تاریخ این واقعه را اواخر ذی الحجه سال ۲۳ هجری ذکر کرده است و ابن سعد نیز در کتاب «الطبقات الکبری» تاریخ درگذشت وی را در همان ماه ذی الحجه ثبت می کند. مهم تر از همه، شیخ مفید بعنوان یکی از استوانه های بلامنازع کلام و تاریخ شیعه، در کتاب «مَسارّ الشیعة» تصریح کرده است که خلیفه دوم در روز بیست و ششم ذی الحجه مجروح شد و در بیست و نهم همان ماه دار فانی را وداع گفت. این اجماع قاطع میان مورخان نشان میدهد که انتساب این واقعه به نهم ربیع الاول، از منظر آکادمیک و تاریخی بطورکامل مردود است.
حال اگر این تاریخ اشتباه است، پس ریشه این شادمانی در نهم ربیع الاول چیست؟ راز این معما در یک تشابه اسمی و خلط وقایع نهفته است. طبق گزارش های تاریخی، در جریان قیام مختار ثقفی، عمر بن سعد در روز نهم ربیع الاول به سزای اعمال خود رسید و کشته شد. این واقعه، موجی از شادی را در بین شیعیان و داغداران سیدالشهدا (ع) بهمراه آورد و بعنوان روز انتقام از قاتلان کربلا در حافظه جمعی به ثبت رسید. متاسفانه در گذر زمان و در بستر فرهنگ شفاهی، نام عمر بن سعد با نام خلیفه دوم خلط شد و مناسبتِ کشته شدنِ قاتل امام حسین (ع)، جای خویش را به روایتی ناصحیح و بی اساس داد.
این جابه جایی تاریخی، تنها یک خطای تقویمی ساده نیست. این مسئله در طول سالیان متمادی زمینه ساز تشکیل برخی مجالس و رفتارهای ناپسندی شده است که نه تنها با سیره وحدت آفرین، صبورانه و هدفمند خاندان (ع) در تضاد است، بلکه در جهان رسانه ای امروز، به دستاویزی برای تفرقه افکنی و تخریب چهره تشیع تبدیل می شود.
از این رو، رسالت امروز نهادهای دینی، رسانه ها و نخبگان جامعه، روشنگری و پیرایش دین از این گونه پیرایه های غیرمستند است. ما نیازی بمناسبت های مبهم و اختلاف برانگیز نداریم؛ نهم ربیع الاول، در ذات خود یک عید بزرگ و مستند است و آن، سالروز شروع امامت قطب عالم امکان، حضرت بقیة ا... الأعظم (عج) است. شایسته است با عبور از این خلط تاریخی، ظرفیتهای معرفتی و رسانه ای خویش را بر این مفهوم وحدت بخش، امیدآفرین و اصیل متمرکز نماییم و این روز را بعنوان نماد تجدید عهد با امام زمان (عج) و کوشش برای زمینه سازی ظهور ایشان پاس بداریم.
پی نوشت ها:
[۱] طبری، محمد بن جریر (۱۹۶۷ م)، تاریخ الرسل والملوک، بیروت: دارالتراث، ج۵، ص۲۲۵.
[۲] ابن سعد، محمد (۱۹۹۰ م)، الطبقات الکبری، بیروت: دارصادر، ج۳، ص۳۶۵.
[۳] مفید، محمد بن محمد بن نعمان (۱۴۱۴ ق)، مسارّ الشیعة فی مختصر تواریخ الشریعة، تحقیق: مهدی نجف، بیروت: دارالمفید، ص۲۳.
منبع: نور معرفت
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب