قرآن درباره ی طلاق چه می گوید؟ حکمی که خیلی ها درباره ی حقوق زن نمی دانند
به گزارش نور معرفت، طلاق در نگاه قرآن، یک تصمیم شتاب زده و بی قاعده برای خاتمه دادن به زندگی مشترک نیست. حتی در زمان جدایی هم حقوق زن، رعایت مدت عده، امکان بازگشت و لزوم رفتار عادلانه همچنان مورد توجه قرار دارد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، سوره طلاق بر خلاف آن چه در نگاه نخست ممکنست به نظر برسد، تنها مجموعه ای از احکام حقوقی مربوط به جدایی زن و شوهر نیست؛ بلکه تلاشی برای کنترل و مدیریت یکی از حساس ترین مراحل زندگی انسان و پیشگیری از آن است که اختلاف خانوادگی به ظلم و فروپاشی منجر شود.
از نگاه علامه طباطبایی در «المیزان»، احکام این سوره بر این پایه قرار گرفته اند که حتی اگر زندگی مشترک به مرحله جدایی برسد، این جدایی نباید بدون قانون و ضابطه، تحت تاثیر خشم و همراه با نادیده گرفتن حقوق دو طرف اتفاق بیفتد.
بنابر روایت فارس، آیات ابتدایی سوره طلاق، جدایی را از یک تصمیم ناگهانی به یک فرایند سنجیده و حساب شده تبدیل می کند؛ فرآیندی که در آن هنوز احتمال تغییر شرایط و بازگشت وجود دارد.
طلاق هم قانون دارد؛ جدایی نباید تصمیمی لحظه ای باشد
آیه نخست سوره با این عبارت آغاز می شود:
«یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ»
در تعبیر «لِعِدَّتِهِنَّ» نکته مهمی وجود دارد؛ طلاق باید بگونه ای صورت گیرد که عده زن بشکل صحیح آغاز و محاسبه شود. بنابراین، طلاق نباید در هر شرایطی و صرفا بر اثر خشم یا هیجان لحظه ای واقع شود.
در تفسیر المیزان، عده صرفا یک محاسبه زمانی ساده نیست، بلکه قسمتی از نظم خانوادگی و اجتماعی محسوب می شود. این فاصله زمانی، از یک سو وضعیت حقوقی زن را مشخص می کند و از طرفی، فرصت ضروری جهت روشن شدن شرایطی مانند حاملگی و در تعدادی موارد امکان تجدیدنظر در تصمیم جدایی را فراهم می سازد.
به همین دلیل، فورا بعد از این دستور، عبارت «وَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ» مطرح می شود. یعنی حتی هنگام طلاق هم رابطه انسان با خداوند از میان نمی رود. اختلاف میان زن و شوهر نمی تواند مجوزی برای عبور از حدود الهی یا پایمال کردن حقوق دیگری باشد.
خانه ای که پس از طلاق هنوز خانه است
یکی از بخش های قابل توجه آیه نخست، این فرمان است:
«لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُیُوتِهِنَّ وَلَا یَخْرُجْنَ»
بر اساس این آیه، زن در دوران عده نباید به آسانی از خانه بیرون رانده شود و اصل بر این است که در همان خانه باقی بماند.
این حکم، نگاه قابل تأملی به مساله جدایی دارد. اگر طلاق فورا به قطع کامل ارتباط و خارج شدن یکی از طرفین از خانه منجر شود، امکان بازگشت و اصلاح هم کاسته می شود. اما ماندن زن در خانه، در قالب احکام شرعی، فرصتی زمانی و روانی به وجود می آورد تا هیجان ها فروکش کند و امکان اصلاح و بازگشت همچنان باقی بماند.
در پایان همین آیه هم جمله ای تعیین کننده آمده است:
«لَا تَدْرِی لَعَلَّ اللَّهَ یُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِکَ أَمْرًا»
یعنی تو نمی دانی؛ شاید خداوند بعد از آن، شرایط جدیدی ایجاد نماید.
در منطق این آیه، انسان نباید آینده را با اطمینان کامل پیش بینی نماید. تصمیمی که امروز قطعی و نهائی به نظر می آید، ممکنست فردا بر اثر تغییر شرایط، نگاه یا احساس انسان، به تصمیمی متفاوت تبدیل گردد.
اگر جدایی حتمی شد، دشمنی ممنوع است
آیه دوم سوره طلاق، تکلیف مرحله بعد را مشخص می کند:
«فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ»
هنگامی که زمان عده آنان به پایان رسید، یا زندگی را ادامه دهید، اما «بِمَعْرُوف»، یا اگر تصمیم بر جدایی است، باز هم «بِمَعْرُوف» از یکدیگر جدا شوید.
این تعبیر نشان میدهد که حتی پایان یک رابطه هم نباید به عرصه انتقام و دشمنی تبدیل گردد. «معروف» در اینجا به معنای رفتاری است که عقل و شرع آنرا شایسته می دانند. بنابراین، طلاق نمی تواند وسیله ای برای تحقیر، آزار، تهدید یا تضییع حقوق طرف مقابل باشد.
آیه سپس بر شهادت شاهدان عادل تاکید می کند و می فرماید:
«وَأَقِیمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ»
یعنی حتی در یک مبحث شخصی و خانوادگی هم نباید اجازه داد عدالت تحت تاثیر روابط، اختلافات یا خصومت های شخصی قرار بگیرد.
کلید گشایش ممکنست از جایی برسد که انتظارش را ندارید
در ادامه، فضای آیات از احکام مربوط به طلاق فراتر می رود و به یک اصل کلی در زندگی انسان اشاره می کند:
«وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا»
تقوا در این آیات فقط به معنای پرهیز از گناه نیست؛ بلکه به این معناست که انسان در شرایط دشوار هم حدود الهی را رعایت کند.
پس از آن، وعده ای گسترده تر مطرح می شود:
«وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ»
گشایش الهی الزاماً از همان مسیری که انسان انتظار دارد، به وجود نمی آید. کسی که در شرایط بحرانی، قانون الهی و عدالت را کنار نمی گذارد، نباید تصور کند که همه راه ها به بن بست رسیده است.
آیه سوم این مفهوم را با عبارت «وَمَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ» کامل می کند. توکل به معنای کنار گذاشتن تدبیر و تلاش نیست؛ بلکه انسان وظیفه خویش را انجام می دهد و نتیجه نهائی را به خداوند می سپارد، چونکه «إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ» و خداوند امر خویش را به انجام می رساند.
حتی شرایط متفاوت زندگی هم بی حکم رها نشده است
آیه چهارم در رابطه با خانمهایی که عادت ماهانه نمی شوند، خانمهایی که از این دوران عبور کرده اند و همینطور زنان باردار، احکام عده را بیان می کند.
درباره زنان آبستن می فرماید:
«وَأُولَاتُ الْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ یَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ»
یعنی پایان عده آنان با وضع حمل است.
این جزئیات نشان میدهد که قانون الهی در مساله ای مانند طلاق، شرایط حقیقی و متفاوت انسان ها را مورد توجه قرار داده و برای موقعیت های گوناگون، حکم مشخصی تعیین کرده است.
با این حال، بار دیگر همان اصل مورد تاکید قرار می گیرد:
«وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مِنْ أَمْرِهِ یُسْرًا»
تقوا می تواند دشواری ها را به مسیری برای آسانی و گشایش تبدیل کند.
پشت احکام سخت، وعده آسانی پنهان است
آیه پنجم مجموعه این احکام را چنین جمع بندی می کند:
«ذَلِکَ أَمْرُ اللَّهِ أَنْزَلَهُ إِلَیْکُمْ»
این احکام صرفا سفارش هایی اخلاقی نیستند؛ بلکه چارچوبی الهی برای مدیریت یک بحران انسانی به شمار می روند.
سپس بار دیگر وعده تقوا تکرار می شود:
«وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یُکَفِّرْ عَنْهُ سَیِّئَاتِهِ وَیُعْظِمْ لَهُ أَجْرًا»
در مجموع، پنج آیه نخست سوره طلاق یک پیام اساسی را مطرح می کند: حتی زمانیکه زندگی مشترک تمام می شود، انسان نباید اخلاق، عدالت و تقوا را کنار بگذارد.
طلاق در منطق این آیات، انفجار یک رابطه یا تصمیمی ناگهانی برای پایان همه چیز نیست؛ بلکه فرآیندی قانونمند و کنترل شده است که در جریان آن باید حقوق انسان ها حفظ شود. حتی در لحظه جدایی هم احتمال برگشت، اصلاح شرایط و گشایش الهی نباید فراموش شود.
تلاوت این آیات را که در صفحه ۵۵۸ قرآن کریم قرار دارد، ببینید و بشنوید.
منبع: nooremarefat.ir
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب