چرا حسنین(ع) در فتوحات بعد از رحلت پیامبر(ص) حضور نداشتند؟
نور معرفت: یکی از شبهه های مطرح در کتاب تاریخ زندگی امامان معصوم پرسش از حضور حسنین (ع) در فتوحات بعد از پیامبر اسلام (ص) است. نویسنده علاوه بر بررسی روایات تاریخی یک نقطه از شبکه معرفت را ترسیم می کند.
به گزارش نور معرفت به نقل از مهر، باید یک دلیل موجه وجود داشته باشد تا بفهمیم چرا نه به ساحل و نه به عمق زندگی پیشوایان شیعه نمی توانیم برسیم. چرا هرچه تحقیقات پیشتر می روند، بر انباشت تاریخی دانایی چیزی افزوده نمی شود و هر پژوهش چونان روایتی تازه از یک امر واحد نمایان می شود؟ میتوان گمانه زنی محتملی داشت که زندگی امامان شیعه قدم به قدم، قرائت و منزل به منزل، تفسیر و تأویل قرآن است و هر سکنه آنان معلمیِ قرآن است. بدیهی است آنان که قرآن ناطق هستند، همچون قرآن بی حد و بی کران باشند. به هر حال، علیرغم این فاصله برناگذشتنی باید تا میتوان بهره گرفت و جان را در فهمیدن زندگی و سیره آنان زنده داشت.
هرچند در رابطه با تاریخ و سیره امامان معصوم نگاشته های بسیاری و کتابخانه های تخصصی وجود دارد، هنوز پرسش ها و ابهام ها و شبهه ها با گذر زمان رخت تازه می پوشند. اگر این رخت های تازه را مبنایی برای مطالعه های به روز بدانیم و با زبان جدیدی به آنها مشغول شویم، می توانیم امیدوار باشیم شناختی عمیق تر از پیشوایان دینی خود به دست آوریم؛ چونکه محققان ناگزیر خواهند بود در ساختار و سبکی نو تاریخ را حاضر کنند و ظرایف و دقایق آنرا بررسی نمایند.
دفتر دوم کتاب «تاریخ زندگی امامان معصوم» به زندگی امام حسن (ع) و امام حسین (ع) می پردازد و میتوان آنرا در قفسه چنین پژوهش هایی جای داد که ساختار و زبان دیگری را در کار کرده اند. بعد از مطالعه این کتاب با یک شبکه معرفتی مواجه می شویم که مهم ترین دقایق مهم و مبهم را کنار هم می گذارد تا مخاطب به منظری تازه برسد.
یکی از شبهه های مطرح در این کتاب، پرسش از حضور حسنین (ع) در فتوحات بعد از پیامبر اسلام (ص) است. نویسنده علاوه بر بررسی روایات تاریخی متعدد دراین باره، یک نقطه از شبکه معرفت را چنین ترسیم می کند: در جنگ هایی که خود حضرت علی (ع) فرمانده آنها بود، حسنین (ع) چه طور در جنگ حاضر می شدند؟ بعد از بررسی گزارش های تاریخی، نتیجه می گیرد که حضرت علی (ع) در این جنگ ها اجازه مبارزه به فرزندان خود نمی دادند که مبادا شهید شوند، چون باید بمانند و حاملان معارف ناب اسلامی باشند، حال چه طور اجازه دهند که به فتوحاتی بروند که خودشان هم در آنها حاضر نیستند؟
مشی بنی امیه اجازه نداد که سیره امام دوم و امام سوم در اخبار بازتاب زیادی پیدا کند و تاریخ نگاران و راویان نیز نتوانستند حق مطلب را ادا کنند و چه بسا با تحریف و تخفیف کار را پیش بردند و بر شبهه ها افزودند. این نوبت همان زمانی است که کتابت حدیث کماکان ممنوع می باشد. پس مخاطب زیرک باید تمام لحظه ها و آداب و سکنات و حالات این دو امام را از میان صفحات تاریخ جست وجو کند و شبکه معرفتی را ادامه دهد تا به شناخت های بعدی برسد و از هیچ کنش و واکنش خُردی چشم نپوشد: بطورمثال چرا امام حسین (ع) از طریق عمومی به مکه رفت؟ حضرت (ع) در شروع سفر کدام آیه را خواند؟
غلامحسن محرمی در این اثر با مروری بر شروع زندگی و طفولیت این دو امام (ع) به نوجوانی و جوانی آنان می رسد و تنها نقاط اصلی و مهم را نمایان می کند که مخاطب بدانند در زمان حیات و خلافت امیرالمؤمنین (ع)، حسنین (ع) رهبران معنوی جامعه محسوب می شدند. نکته مهم این که اهل سنت برپایه حدیثی که در منابع خودشان نقل شده است، دوره شش ماهه امامت حضرت مجتبی (ع) را بخشی از دوره سی ساله خلافت بعد از نبی در شمار می آورند؛ در این بخش کتاب، روایات قابل توجهی آمده است.
چند جزء دیگر کامل شدن شبکه معرفتی را میتوان چنین درنظر گرفت:
الف) بعد از بیعت مردم کوفه با امام حسن (ع) در روز جمعه بیست ویکم ماه رمضان سال چهلم هجری قمری، تمام سرزمین های اسلامی به جز شام و مصر با ایشان بیعت می کنند (که بعدها در اسارت بازماندگان کربلا اهمیت پیدا می کند).
ب) مطابق گزارش تاریخ طبری، امام حسین (ع) به صلح برادرش با معاویه معترض است و آنرا مخالف سیره پدر و تأییدی بر عملکرد معاویه می داند.
ج) مطابق سیره امام حسین (ع)، معاهده صلح برادر پذیرفتنی است باید به آن پایبند ماند.
د) بعد از صلح در مدائن، معاویه اولین نماز جمعه را در بین لشگریان در کوفه می خواند و سوگند یاد می کند که قصدش از جنگ نه برای نماز و روزه و حج مردمان بلکه برای حکومت بوده و این حکومت اعطایی از طرف خداوند است.
پس از عهد صلح با معاویه، زندگی امام حسن (ع) ده سال طول می کشد و این بازه تاریخی چه طور مواجهه ایشان با حاکم جور را نمایان می کند. ابعاد این زندگی را معاویه اینگونه شرح می دهد: «با هیچ فردی سخن نگفتم که دوست داشتنی تر از حسن بن علی باشد؛ هنگامی که سخن می گفت، اصلاً دوست نداشتم کلامش متوقف شود و هیچ گاه کلامی ناسزا یا درشت از او نشنیدم»؛ عمر عاص این امام را «محبوب ترین زمینیان نزد اهل آسمان» خوانده است. با توجه به خاصیت های امام حسن (ع) بود که معاویه نتواسنت ولایتعهدی یزید را مطرح کند.
پس از شهادت امام حسن (ع)، معاویه ولیعهدی یزید را مطرح می کند و وقتی نامه مخالفت امام حسین (ع) را دریافت می کند، از شام تا مدینه می رود بلکه بتواند این ولیعهدی را از طرف بزرگان اقوام ضمانت کند، اما با سخنرانی امام حسین (ع) در مدینه، دست خالی بازمی گردد. بعد از مرگ معاویه در نیمه رجب سال ۶۰، بلا فاصله یزید در نامه ای به ولیدبن عتبة والی شهر مدینه می نویسد: «هنگامی که این نامه ام به تو رسید، حسین ابن علی و عبدالله ابن زبیر را احضار کن و از آن دو بیعت بگیر. پس اگر زیر بار نرفتن، آن دو را گردن بزن و سرهایشان را نزد من بفرست. مردم را نیز به بیعت فرا خوان و هرکس سر باز زد، همان حکم را در رابطه با او و در رابطه با حسین ابن علی و عبدالله ابن زبیر اجرا کن. والسلام».
گویی این نامه گره خیلی مهمی از گراف معرفتی است که نقطه عزیمت امام حسین (ع) از مدینه به مکه می شود؛ ایشان از جاده عمومی روانه می شود و در شروع سفر آیه ۲۱ سوره قصص را می خواند: «موسی ترسان و نگران از آنجا بیرون رفت [درحالی که] می اظهار داشت: پروردگارا! مرا از گروه ستمکاران نجات بخش» و هنگامی که مسلم بن عقیل پیشنهاد می دهد به جهت احتمال تعقیب از جانب مأموران والی مدینه، از بیراهه روند. امام (ع) نمی پذیرد؛ چونکه یک حرکت سیاسی باید آشکارا صورت گیرد.
نامه یزید را غلامحسن محرمی در صفحه ۱۴۹ می آورد و از اینجا به بعد، کتاب دفتر دوم «تاریخ زندگی امامان معصوم» به یک مقتل نوین تبدیل می شود که خود مقتل پژوهی است و در صفحه ۳۳۰ خاتمه می یابد. مرحله به مرحله و منزل به منزل شبکه معرفتی مخاطب کامل می شود تا درک بهتری از مشی و سیره این دو امام معصوم (ع) پیدا کند.
کتاب «تاریخ زندگی امامان معصوم؛ دفتر دوم: امام حسن (ع) و امام حسین (ع)» منبع مناسبی برای مطالعه در روزهای محرم ۱۴۴۸است که به قلم غلامحسن محرمی از جانب سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در سال ۱۴۰۴ با قیمت ۷۵۰هزار تومان انتشار یافته است.
بطور خلاصه بدیهی است آنان که قرآن ناطق هستند، همچون قرآن بی حد و بی کران باشند. د) پس از صلح در مدائن، معاویه نخستین نماز جمعه را در میان لشگریان در کوفه می خواند و سوگند یاد می کند که قصدش از جنگ نه برای نماز و روزه و حج مردمان بلکه برای حکومت بوده و این حکومت اعطایی از جانب خداوند است. مردم را نیز به بیعت فرا خوان و هرکس سر باز زد، همان حکم را در ارتباط با او و در ارتباط با حسین ابن علی و عبدالله ابن زبیر اجرا کن.
منبع: nooremarefat.ir
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب