سالمندان در نگاه اسلام چه جایگاهی دارند؟ از حرمت موهای سپید تا هشدار قرآن به فرزندان
نور معرفت: اسلام برای سالمندان جایگاهی فراتر از یک سفارش اخلاقی قائل شده است؛ از تاکید قرآن بر رعایت حرمت پدر و مادر در دوران پیری تا روایاتی که احترام به سالخوردگان را هم سنگ تکریم پیامبر(ص) و نشانه بزرگداشت خداوند می دانند. اما چرا در فرهنگ اسلامی، موهای سپید و سالیان عمر، خود به تنهایی مایه احترام است؟
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، سالمندان در فرهنگ اسلامی جایگاهی ویژه دارند؛ جایگاهی که اگر با نسبت پدر و مادر همراه شود، مسئولیت فرزندان در برابر آنان را سنگین تر می کند. اسلام نه تنها بر رعایت حقوق سالمندان تاکید کرده، بلکه احترام به آنان را بخشی از تکریم ارزش های انسانی و دینی دانسته است.
در آموزه های اسلام، سالمندی مرحله ای از زندگی است که شایسته احترام، توجه و تکریم است. در این بین، پدر و مادر جایگاهی ویژه دارند و حق آنان بر فرزندان، مسئولیتی مضاعف به وجود می آورد.
بنابر روایت ایسنا، قرآن کریم در آیات مختلف بر نیکی و احسان به والدین تاکید کرده است. در سوره اسراء هم فرزندان از هرگونه رفتار یا گفتاری که باعث رنجش پدر و مادر، بخصوص در دوران پیری و سالمندی، شود برحذر داشته شده اند. حتی کوچک ترین بی احترامی و سخنی که نشانه رنجاندن آنان باشد، مورد نهی قرار گرفته و بر حفظ حرمت والدین تاکید شده است.
جایگاه سالمندی در سخنان امام علی(ع)
امام علی(ع) هم برای دوران پیری و سالمندی ارزش ویژه ای قائل بودند و در سخنی می فرمایند:
«وقار پیری نزد من دوست داشتنی تر از نشاط جوانی است.»
این نگاه نشان میدهد که در فرهنگ اسلامی، بالا رفتن سن نه عاملی برای کنار گذاشتن فرد از جامعه، بلکه مرحله ای از زندگی همراه با تجربه، وقار و شایستگی احترام است.
احترام به سالمندان؛ احترام به پیامبر(ص)
در روایات پیامبر اکرم(ص) هم بر جایگاه سالمندان تاکید فراوان شده است. از ایشان نقل شده است:
«احترام به سالمندان امت من، احترام به من است.»
همچنین در روایات آمده است که حضور سالمندان در بین مردم می تواند زمینه ساز افزایش رحمت و لطف الهی و گسترش نعمت های خداوند باشد.
در حدیث دیگری هم احترام به مسلمان سالخورده و موسفید، از مصادیق بزرگداشت خداوند معرفی شده و بر این نکته تاکید شده است که مؤمنان باید به بزرگ ترهای خود احترام بگذارند و نسبت به کودکان و خردسالان هم مهربان باشند.
در روایتی دیگر، جایگاه سالمند در بین خانواده و بستگان به جایگاه پیامبر در بین امت تشبیه شده است؛ تعبیری که مبین اهمیت تجربه، حرمت و جایگاه اجتماعی سالمندان در نگاه اسلامی است.
سالمندان؛ سرمایه ای از تجربه و حرمت
نگاه اسلام به سالمندی تنها به سفارش اخلاقی برای احترام محدود نمی شود؛ بلکه مجموعه ای از آموزه های دینی، جامعه را به حفظ کرامت، حرمت و جایگاه سالمندان فرا می خواند. بر این اساس، احترام به سالمندان، بخصوص پدر و مادر، تنها یک رفتار اجتماعی پسندیده نیست، بلکه مسئولیتی اخلاقی و دینی است.
جامعه ای که برای سالمندان خود احترام قائل است، در حقیقت برای تجربه، گذشته و سرمایه انسانی خود ارزش قائل شده است؛ از همین رو، تکریم سالمندان می تواند بخشی از فرهنگ عمومی و سبک زندگی دینی باشد.
منابع:
غررالحکم، ح ۱۰۰۹۹
منتخب میزان الحکمه، ص ۳۰۸
میزان الحکمه
نهج الفصاحه، ص ۲۲۲
اصول کافی، ج ۳، ص ۲۴۰
بحارالانوار، ج ۷۵
منبع: نور معرفت
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب