روزی که حتی فرزند و همسر هم نمی توانند نجاتتان دهند اخطار شوکه کننده قرآن
نور معرفت: قیامت روزی است که حتی نزدیک ترین عزیزان انسان نیز نمی توانند او را از پیامد اعمالش نجات دهند و قرآن تصویری شوکه کننده از این حقیقت ارایه می کند. آیات سوره معارج نشان داده است که در آن روز، نه خانواده و ثروت، بلکه ایمان، نماز، بخشش، پاکدامنی، امانت و عمل صالح است که سرنوشت انسان را رقم می زند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قیامت روزی است که انسان برای رهایی از سرنوشت خود، حتی از نزدیک ترین افراد زندگی اش هم چشم می پوشد. با این وجود، قرآن تاکید دارد که در آن روز نه فرزند و همسر و برادر و نه هیچ رابطه دیگری نمی تواند جای ایمان و عمل انسان را بگیرد؛ چونکه سرنوشت هر فرد با آن چه در دنیا انجام داده است رقم خواهد خورد.
بنابر روایت فارس، آیات ۱۱ تا ۳۹ سوره معارج، تصویری تعجب آور از وضعیت انسان در قیامت عرضه می دهد؛ روزی که معیار نجات، خانواده، جایگاه اجتماعی یا تعلقات دنیوی نیست، بلکه حقیقت ایمان و عملکرد انسان است. این آیات ابتدا درماندگی مجرمان را در آن روز به تصویر می کشند و سپس خاصیت کسانی را بیان می کنند که از چنین سرنوشت هولناکی نجات می یابند.
روزی که انسان حاضر می شود عزیزترین افرادش را فدا کند
قرآن درباره ی وضعیت مجرمان در قیامت می فرماید: «یُبَصَّرُونَهُمْ»؛ آنان یکدیگر را می بینند، اما این دیدن هیچ سودی برایشان ندارد. شدت درماندگی انسان در آن روز به اندازه ای است که آرزو می کند برای رهایی از عذاب، نزدیک ترین عزیزان خودرا فدای نجات خویش کند.
در چنین شرایطی، مجرم حتی حاضر است فرزندان، همسر و برادر خود و حتی همه انسان های روی زمین را برای نجات خود فدا کند: «یَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ یَفْتَدِی... بِبَنِیهِ... وَصَاحِبَتِهِ وَأَخِیهِ».
از نگاه علامه طباطبایی در «المیزان»، این آیات نشان میدهد روابط خانوادگی که در دنیا زمینه محبت، حمایت و همراهی هستند، در قیامت نمی توانند جای مسئولیت و عمل فردی را بگیرند. انسان در آن روز با حقیقت اعمال خود مواجه می شود و دیگر مهلتی برای جبران گذشته در اختیار ندارد.
حتی آرزوی فدا کردن «مَن فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا» هم نمی تواند راه نجاتی برای او ایجاد کند؛ چونکه قرآن فورا در پاسخ می فرماید: «کَلَّا إِنَّهَا لَظَی»؛ هرگز! آن آتش شعله ور است.
جهنم؛ عاقبت کسانیکه پشت کردند و فقط به جمع آوری مال پرداختند
آیات ۱۵ تا ۱۸ سوره معارج، جهنم را با واژه «لَظَی» معرفی می کند؛ آتشی شعله ور که «نَزَّاعَةً لِلشَّوَی» است. سپس قرآن درباره ی کسانی سخن می گوید که گرفتار این آتش می شوند؛ کسانیکه «أَدْبَرَ وَتَوَلَّی»؛ پشت کردند و روی گرداندند و «جَمَعَ فَأَوْعَی»؛ به جمع کردن مال پرداختند و آنرا در خود انباشته و نگهداری کردند.
در اینجا قرآن فقط داشتن ثروت را مورد انتقاد قرار نمی دهد؛ مسئله اصلی آنست که مال اندوزی به سبک زندگی و هدف اصلی انسان تبدیل گردد.
کسی که در دنیا از حقیقت روی می گرداند و تمام توان خودرا برای جمع آوری و نگهداری ثروت صرف می کند، عاقبت با سرمایه ای مواجه خواهد شد که در آن لحظه دیگر توان نجات او را ندارد.
انسان ذاتاً بی قرار است؛ مگر آن که مسیر درست را پیدا کند
یکی از بخش های مهم این آیات، توصیف خاصیت درونی انسان است: «إِنَّ الْإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا»؛ انسان حریص و بی قرار آفریده شده است.
قرآن فورا دو جلوه این حالت را هم بیان می کند: «إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا»؛ هنگامی که بدی و سختی به او می رسد، بی تاب می شود و «إِذَا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعًا»؛ و زمانیکه خیری به او می رسد، از بخشش خودداری می کند.
این آیات به یکی از ضعف های اساسی انسان اشاره دارند؛ او در مقابل سختی ها گرفتار جزع و جزع می شود و در مقابل نعمت ها امکان دارد به بخل روی آورد. اما قرآن فورا راه رهایی از این وضعیت را هم معرفی می کند: «إِلَّا الْمُصَلِّینَ»؛ مگر نمازگزاران.
نجات تنها به عبادت محدود نیست؛ باید شخصیت مؤمن را ساخت
قرآن بعد از معرفی نمازگزاران، خاصیت های آنان را یکی بعد از دیگری برمی شمارد. آنان کسانی هستند که «عَلَیٰ صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ»؛ بر نماز خود مداومت دارند. با این وجود، شخصیت یک مؤمن تنها در عبادت خلاصه نمی شود.
آنان در اموال خود «حَقٌّ مَعْلُومٌ»؛ حقی مشخص برای سائل و محروم قرار داده اند. به این ترتیب، رابطه آنان با مال فقط شخصی و مبتنی بر منفعت فردی نیست.
آنان همین طور به روز جزا باور دارند و از عذاب آفریدگار بیمناک اند: «وَالَّذِینَ یُصَدِّقُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ» و «مُشْفِقُونَ».
در ادامه، قرآن از پاکدامنی، رعایت امانت و عهد و پایبندی به شهادت حق سخن می گوید. ازاین رو مجموعه این آیات نشان میدهد که انسان نجات یافته کسی است که ایمانش در رفتار و زندگی اجتماعی او هم نمود پیدا می کند؛ از نماز و ارتباط با خدا گرفته تا نحوه مواجهه با مال، غریزه، امانت و مسئولیت های اجتماعی.
چرا برخی خودرا شایسته بهشت می پندارند؟
در پایان این بخش، خطاب قرآن باردیگر متوجه کافران می شود: «فَمَالِ الَّذِینَ کَفَرُوا قِبَلَکَ مُهْطِعِینَ»؛ چرا کافران شتابان و گروه گروه به طرف تو می آیند؟
سپس قرآن با لحنی هشدارآمیز می پرسد: «أَیَطْمَعُ کُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن یُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِیمٍ»؛ آیا هر یک از آنان انتظار دارد وارد بهشت پرنعمت شود؟
پاسخ قرآن روشن است: «کَلَّا»؛ هیچگاه چنین نیست.
ورود به بهشت با ادعا و انتظار بدون پشتوانه ممکن نیست. آیه ۳۹ هم با یادآوری منشا آفرینش انسان می فرماید: «إِنَّا خَلَقْنَاهُم مِّمَّا یَعْلَمُونَ». این تعبیر غرور انسان را در هم می شکند و به او یادآوری می کند که فقط آفریده شدن، دلیلی برای برتری یا مصون ماندن از حسابرسی نیست.
در قیامت، هیچ کس نمی تواند مسئولیت دیگری را بر عهده بگیرد
در مجموع، آیات ۱۱ تا ۳۹ سوره معارج یک پیام روشن دارند: در قیامت هیچ انسانی نمی تواند مسئولیت اعمال فرد دیگری را بر دوش بگیرد.
در آن روز، خانواده، ثروت، جایگاه اجتماعی و ادعاهای ظاهری نمی توانند جای عمل صالح را پر کنند. قرآن در مقابل تصویر انسان «هَلُوع» و بی قرار، الگوی دیگری را قرار می دهد؛ انسانی که با نماز، بخشش، ایمان به قیامت، پاکدامنی، امانت داری و پایبندی به حق، خودرا از این بی قراری نجات داده است.
پیام این آیات آنست که انسان باید قبل از فرارسیدن روز حساب، مسیر زندگی خودرا اصلاح کند؛ چونکه زمانیکه پرده ها کنار برود و حقیقت اعمال آشکار شود، دیگر خانواده و ثروت و موقعیت نمی توانند کاری برای او انجام دهند.
تلاوت آیات ۱۱ تا ۳۹ سوره مبارکه معارج را که در صفحه ۵۶۹ قرآن کریم قرار دارد، ببینید و بشنوید.
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب