چرا فکر می نماییم درباره ی همه چیز باید نظر بدهیم؟ ویروسی که در مهمانی و اینستاگرام پخش شده است
نور معرفت: اینروزها از فروشنده لباس تا کاربر شبکه های اجتماعی، خیلی ها درباره ی مطالبی فراتر از تخصص خود اظهارنظر می کنند؛ اما چرا «نمی دانم» گفتن برایمان سخت شده است؟ پشت این میل دائمی به نظر دادن، چه چیزی پنهان است؟
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، وارد صفحه ای برای خرید لباس می شوید، اما پیش از آنکه حتی قیمت یا مشخصات لباس ها را ببینید، باید پای تحلیل های مفصل روان شناختی و سفارش های توسعه فردی خانم فروشنده بنشینید!
بنابر روایت فارس، تصور کنید در یک مهمانی خانوادگی یا دورهمی دوستانه حضور دارید؛ فضایی که مقرر است محلی برای آرامش، گفتگو و تجدید قوا باشد، اما در مدت کوتاهی به میدان رقابتی برای اظهار نظر در رابطه با همه چیز تبدیل می شود. گویی ناگهان همه حاضران در جمع، در تمامی حوزه ها صاحب نظر شده اند و البته کمتر کسی نیز حاضر است دیدگاه فرد دیگری را قبول کند.
عموی خانواده یک لحظه در رابطه با مسایل پیچیده نظامی و ژئوپلیتیک با جزئیات تحلیل می کند و لحظه ای بعد سراغ تجویز دارو برای بیماریهای قلبی می رود. جوان ترهای جمع هم با اطمینانی عجیب در رابطه با وضعیت اقتصاد و حتی فروپاشی آن سخنرانی می کنند.
این موج گسترده اظهارنظر فقط در مهمانی ها دیده نمی شود؛ کافی است گوشی موبایل را باز کنید و وارد رسانه های اجتماعی، بخصوص اینستاگرام شوید. آنجا با پدیده هایی مواجه می شوید که شاید در نگاه نخست خنده دار به نظر برسند، اما اگر دقیق تر نگاه نماییم، لایه ای نگران کننده در پس آنها وجود دارد.
برای مثال، وارد یک صفحه فروش لباس می شوید، اما قبل از آنکه اطلاعاتی درمورد قیمت و محصولات ببینید، فروشنده وارد بحث های روان شناسی و توسعه فردی می شود و تحلیل های عمیق خویش را با مخاطبان در بین می گذارد.
یا صفحه ای را برای یادگیری آشپزی باز می کنید و با فردی مواجه می شوید که با وجود داشتن مشکلات پیچیده در زندگی شخصی خود، در رابطه با موضوعات تخصصی روان درمانی یا مشاوره خانواده به مخاطبانش آموزش و سفارش عرضه می کند.
این افراد گاه در بالاترین سطح اعتمادبه نفس کاذب قرار دارند؛ چونکه اساساً از گستردگی، ظرافت و پیچیدگی دانش روان شناسی و دیگر حوزه های تخصصی اطلاع دقیقی ندارند.
شبکه های اجتماعی چطور ما را به اظهارنظر دائمی سوق می دهند؟
دکتر شری ترکل، جامعه شناس و روانشناس دانشگاه ام آی تی، در نظریه ها و کتاب «تنها در بین جمع» که در سال ۲۰۱۱ انتشار یافت، توضیح می دهد که معماری پلت فرم های دیجیتال چطور انسان ها را به «اجراگرانی» مبدل کرده است که برای جلب توجه و دریافت تأیید دیگران، ناچارند پیوسته خویش را عرضه کنند و حرف بزنند.
در رسانه های اجتماعی، سکوت گاهی به مفهوم دیده نشدن تلقی می شود. الگوریتم های اینستاگرام نیز بشکلی عمل می کنند که کاربر را به واکنش نشان دادن و همراه شدن با موج های خبری ترغیب می کنند.
در چنین فضایی، ممکنست فرد احساس کند اگر در رابطه با رویدادهای روز، از یک حادثه اجتماعی گرفته تا یک بحران بین المللی، مطلبی منتشر نکند یا تحلیلی عرضه ندهد، از جریان جامعه عقب مانده و هویت اجتماعی او کم رنگ شده است.
به این ترتیب، فرد برای حفظ حضور و دیده شدن خود، احساس می کند باید در رابطه با هر اتفاقی موضع بگیرد و چیزی برای گفتن داشته باشد؛ حتی اگر دانش یا تخصص موردنیاز برای تحلیل آن مبحث را نداشته باشد.
هنر عقب نشینی؛ چطور مرزهای آگاهی خویش را باردیگر بسازیم؟
پذیرش این حقیقت که همه اظهارنظرها الزاماً درست نیستند و ما نیز قرار نیست در رابطه با تمام موضوعات جهان صاحب نظر باشیم، به بلوغ فکری و بازسازی مهارت های ارتباطی نیاز دارد.
برای خارج شدن از این چرخه فرساینده و ایجاد فضایی آرام تر و منطقی تر، هم در ذهن خود و هم در جامعه، لازم است چند مهارت مهم را تمرین نماییم.
اتاق امن «نمی دانم» را بسازیم
اولین و شاید مهم ترین مهارت، عادی کردن عبارت پرارزش «نمی دانم» است.
باید بدانیم که ندانستن، نشانه ضعف یا کمبود نیست؛ بلکه می تواند نشانه صداقت، اصالت و احترام گذاشتن به مرزهای دانش و خرد باشد.
اگر در یک مهمانی یا فضای مجازی در رابطه با موضوعی از شما سؤال شد که خارج از حوزه تخصص و مطالعه شماست، می توانید با آرامش و اعتمادبه نفس بگویید: «در این زمینه مطالعه کافی ندارم و ترجیح می دهم شنونده باشم.»
چنین پاسخی نه فقط از اعتبار شما کم نمی کند، بلکه می تواند نشانه ای از بلوغ شخصیتی و فکری شما باشد. حتی ممکنست همین رفتار به دیگران نیز جرئت دهد که از حالت دفاعی بیرون بروند و احساس نکنند برای حفظ جایگاه خود مجبورند در رابطه با هر موضوعی اظهار نظر کنند.
مرزهای تخصص را دقیق بشناسیم
هر فرد در زندگی، مهارت ها و دانشی دارد که در بعضی حوزه ها بیشتر و در بعضی زمینه ها کمتر است. بدین سبب لازم است محدوده تخصص و آگاهی خویش را به درستی بشناسیم و اجازه ندهیم فشار اجتماعی ما را وارد قلمروهایی کند که در آنها دانش کافی نداریم.
پیش از این که در رابطه با موضوعی اظهار نظر نماییم، بهتر است از خودمان بپرسیم:
«آیا برای صحبت کردن در رابطه با این مورد آموزش دیده ام؟»
«آیا برای ادعایی که مطرح می کنم، منبع قابل اعتمادی در اختیار دارم؟»
«اگر این حرف اشتباه باشد، چه پیامدی می تواند جهت زندگی، سلامت روان یا وضعیت اقتصادی شنونده داشته باشد؟»
توجه به این پرسش ها موجب می شود مسئولیت بیشتری نسبت به کلماتی که بر زبان می آوریم داشته باشیم. همین مسئولیت پذیری می تواند یکی از مهم ترین راه ها برای مواجهه با توهم دانایی باشد.
معماری سکوت و داشتن یک رژیم اطلاعاتی
همان طور که باید مراقب حرف هایی که می زنیم باشیم، لازم است در رابطه با اطلاعاتی که هر روز وارد ذهنمان می نماییم نیز انتخاب گر باشیم. ما به یک رژیم اطلاعاتی نسبتاً سخت گیرانه نیاز داریم.
اخبار زرد رسانه های اجتماعی، از اینستاگرام و ایتا گرفته تا کپشن های هیجانی و تحلیل های سطحی، نباید بدون انتخاب و بشکل مداوم وارد سبد مصرف روزانه ما شوند.
به جای این که هر روز ده ها تحلیل ناقص در رابطه با ده ها مبحث مختلف بخوانیم، بهتر است تمرکز خویش را روی یک یا دو حوزه متناسب با علایق و شغل خود قرار دهیم و در همان زمینه ها به مطالعه عمیق تر بپردازیم.
همچنین باید تمرین نماییم که هر محرکی الزاماً نیازمند پاسخ دادن نیست. خیلی از بحث هایی که در مهمانی ها یا در قسمت نظرات رسانه های اجتماعی شکل می گیرند، در واقع مجالی برای رسیدن به حقیقت نیستند، بلکه بیشتر به تله هایی برای تخلیه هیجانی تبدیل گشته اند.
انتخاب سکوت آگاهانه به این معنا نیست که انسان حرفی برای گفتن ندارد؛ بلکه یعنی فرد می داند کدام مبحث ارزش پاسخ دادن دارد و کدام بحث تنها انرژی روانی او را مصرف می کند.
با انتخاب آگاهانه سکوت، انرژی ذهنی و روانی خویش را برای مسایل مهم تر زندگی حفظ می نماییم و هم زمان به ایجاد ذهنی آرام تر و جامعه ای منطقی تر کمک خواهیم کرد.
منبع: نور معرفت
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب