راز سقوط امپراتوری هایی که خویش را شکست ناپذیر می دانستند
به گزارش نور معرفت، قدرت های بزرگ تاریخ همیشه گمان می کردند هیچ نیرویی توان ایستادن در برابرشان را ندارد، اما قرآن با مرور سرنوشت عاد، ثمود، قوم نوح و دیگر طغیانگران نشان میدهد که آغاز سقوط هر امپراتوری، از لحظه ای است که حقیقت را انکار می کند و خودرا بی نیاز از خدا می بیند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، قرآن در آخر سوره نجم و آغاز سوره قمر، تصویری جامع از قدرت مطلق خداوند، سرنوشت اقوام سرکش و لجاجت همیشگی منکران عرضه می کند.
بنابر روایت فارس، علامه طباطبایی در تفسیر المیزان این مجموعه آیات را حلقه ای به هم پیوسته می داند که از یک سو انسان را با جلوه های لایتناهی ربوبیت الهی آشنا می کند و از طرف دیگر هشدار می دهد که انکار حقیقت، حتی در مقابل روشن ترین معجزات، ریشه در بیماری دل دارد، نه کمبود دلیل.
همه چیز از یک اراده آغاز می شود
آیات با بیان قسمتی از مظاهر قدرت خداوند شروع می شود «وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَیْنِ الذَّکَرَ وَالْأُنثَی * مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَی». قرآن یادآوری می کند که آفرینش زن و مرد از نطفه ای ناچیز، خود نشانه ای روشن از قدرت و تدبیر الهی است. سپس می فرماید که «وَأَنَّ عَلَیْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرَی» برپا کردن زندگی باردیگر هم بر عهده همان خدایی است که اولین بار انسان را آفرید.
قرآن با کنار هم قرار دادن آغاز آفرینش و معاد، استدلالی بطورکامل عقلی عرضه می دهد؛ کسی که از هیچ، انسان را پدید آورده، زنده کردن باردیگر او برایش دشوارتر نخواهد بود. از دید المیزان، این آیات پاسخی روشن به منکران قیامت است که قدرت خدا را محدود به زندگی دنیا می پنداشتند.
مالک حقیقی شادی، اندوه، مرگ و زندگی
در ادامه، قرآن زنجیره ای از افعال الهی را برمی شمارد «وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَأَبْکَی * وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْیَا» و سپس از بی نیازی و روزی رسانی خدا سخن می گوید «وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَی وَأَقْنَی».
مقصود این نیست که انسان هیچ نقشی در زندگی خود ندارد، بلکه همه اسباب و عوامل، در نهایت تحت اراده الهی قرار دارند. شادی و غم، حیات و مرگ و فقر و غنا، هر کدام در نظام حکیمانه خدا معنا پیدا می کنند. این آیات، انسان را از غرور و احساس استقلال دور می کند و به توحید افعالی رهنمون می سازد؛ یعنی دیدن دست خدا در پس همه رخدادهای عالم.
تاریخ، دادگاه همیشگی طغیانگران
پس از بیان نشانه های قدرت الهی، قرآن مخاطب را به تاریخ می برد و می فرماید که «وَأَنَّهُ أَهْلَکَ عَادًا الْأُولَی * وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَی * وَقَوْمَ نُوحٍ مِن قَبْلُ...» و همین طور از نابودی شهرهای قوم لوط یاد می کند.
این یادآوری فقط نقل یک حادثه تاریخی نیست، بلکه عرضه یک سنت الهی است؛ هر جامعه ای که بعد از اتمام حجت، بر ظلم، فساد و تکذیب پیامبران اصرار بورزد، دیر یا زود با پیامد طبیعی اعمال خود مواجه خواهد شد. بدین سبب تاریخ در قرآن، مجموعه ای از خاطرات نیست، بلکه آیینه ای برای آینده انسان هاست.
پایان سوره نجم با این هشدار تعجب آور همراه می باشد «هَذَا نَذِیرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولَی * أَزِفَتِ الْآزِفَةُ» این پیامبر همانند هشداردهندگان پیشین آمده و قیامت نزدیک است. سپس با سرزنشی جدی می پرسد که چه طور از این سخن شگفت زده می شوید و بجای گریستن، به استهزا می پردازید؟ و در آخر فرمان می دهد که «فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا» نتیجه طبیعی این همه برهان، سجده و بندگی خداست.
وقتی معجزه هم دل های بسته را تغییر نمی دهد
آغاز سوره قمر با یکی از مشهورترین معجزات پیامبر اکرم(ص) همراه می باشد «اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانشَقَّ الْقَمَرُ». قرآن بلا فاصله واکنش مخالفان را هم نقل می کند که «وَإِن یَرَوْا آیَةً یُعْرِضُوا وَیَقُولُوا سِحْرٌ مُّسْتَمِرٌّ».
علامه طباطبایی با بررسی روایات فراوان، وقوع معجزه شکافته شدن ماه را تأیید می کند و اعتقاد دارد ظاهر آیه هم بر وقوع این حادثه در زمان پیامبر دلالت دارد. اما نکته مهم تر در تفسیر المیزان، واکنش منکران است آنان بجای پذیرش حقیقت، معجزه را «سحر» نامیدند.
مشکل اصلی مخالفان کمبود دلیل نبود، آنان حقیقت را دیده بودند اما هواهای نفسانی، تعصب و منافع شخصی، مانع پذیرش آن شد. بنابراین قرآن می فرماید که «وَکَذَّبُوا وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ»؛ تکذیب آنان ریشه در پیروی از خواسته های نفس داشت، نه نبودن برهان.
هشدارهایی که برای بیداری کافی است
آیات پایانی این بخش می فرماید که «وَلَقَدْ جَاءَهُم مِّنَ الْأَنبَاءِ مَا فِیهِ مُزْدَجَرٌ * حِکْمَةٌ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُ». یعنی اخبار و سرگذشت های عبرت آموز به قدر لازم برای هدایت آنان آمده بود، اما هشدارها زمانی اثر می گذارد که انسان آمادگی پذیرش داشته باشد.
قرآن، تاریخ، معجزه، استدلال عقلی و نشانه های آفرینش را همگی در کنار یکدیگر قرار داده است تا هیچ بهانه ای برای انسان باقی نماند. اگر کسی علیرغم این همه دلیل راه انکار را برگزیند، مشکل از کمبود آیات نیست، بلکه از بسته شدن دل بر اثر دلبستگی به هواهای نفسانی است.
در مجموع، پایان سوره نجم و آغاز سوره قمر این حقیقت را یادآوری می کند که خداوند هم در آفرینش، هم در تاریخ و هم در معجزات، نشانه های روشنی از قدرت و ربوبیت خود آشکار کرده است. راه ایمان از میان همین نشانه ها می گذرد؛ اما تنها کسانی آنرا می یابند که حقیقت را بر خواسته های نفس مقدم بدارند.
تلاوت این آیات را که در صفحه ۵۲۸ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب