برای برآورده شدن حاجت چه باید بکنیم؟
نور معرفت: استجابت دعا نیازمند شرایطی مانند ارتباط مداوم با خدا، اخلاص، اعتماد به اجابت، تلاش همراه دعا و دوری از موانعی چون گناه، بداخلاقی و قطع امید از غیرخداست.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، استاد شیخ حسین انصاریان در جواب پرسش درباره ی برآورده شدن حاجات و استجابت دعا بیان می کنند: استجابت دعا دارای شرایط و نیز موانعی است. قبل از بیان آن، مفهوم دعا و مقدمه ای را متذکر می شویم:
مفهوم دعا: دعا به مفهوم «خواندن» است، خواندنی که به شکل نیایش و سرود و ستایش، یا خواستن و طلب و درخواست مَدَد و نصرت و یاوری.
انسان در رابطه با خدا می کوشد بوسیله دعا (راز و نیاز و مناجات و عبادت) به خدا نزدیک شود. وقتی با کسی آشنا شدی و ارتباط پیوسته شما زمینه اعتماد را فراهم ساخت و از دوستان صمیمی او به شمار آمدی، در هنگام احتیاج به خانه اش می روی و شرط دوستی را به جا می آورد و میثاق و محبت را استوار می سازد. در را باز می کند و شما را در اندرون پذیرایی می نماید و مورد لطف و عنایت ویژه قرار خواهد داد.
برای استجابت دعا باید شرایطی را مهیا نمود و موانعی را برطرف ساخت. در ذیل به بعضی از شرایط و موانع اشاره می شود:
الف) شرایط استجابت دعا.
1 - ارتباط مداوم با خدا در هر حال:
خداوند به پیامبرش دستور می دهد که «نفس خود را در کمال شکیبایی در هر صبح و شامگاه به دعا کردن و جلب خشنودی خدا وادار کن». قرآن کسانی را که فقط در هنگام گرفتاری و مشکلات دعا می کنند، مورد نکوهش قرار داده است: «وقتی به انسان گرفتاری و غمی روی می آورد، ما را در هر حال (خواب و بیداری، نشسته و ایستاده) بخواند و چون گرفتاریش را برطرف نماییم، برود (و از ارتباط خود با خدا از جهت کمیت و کیفیت کم کند و گاهی قطع نماید، به گونه ای که) گویی اصلاً ما را برای گرفتاری که به او رسیده بود، نخوانده است!».
امام صادق مقابل السلام می فرماید: «کسی که پیش دستی در دعا نکند و فقط در وقت نزول بلا دست به دعا بردارد، دعایش در آن وقت مستجاب نگردد و فرشتگان گویند: این آواز را نشناسیم». در روایت دیگری آمده که «به او می گویند: تا امروز کجا بودی؟!». در اصول کافی آمده که خداوند به حضرت داوود مقابل السلام فرمود: «مرا در ایام خوش و آسایش یاد کن تا من دعای تو را در ایام گرفتاری و سختی اجابت کنم».
2 - دعا باید از صمیم قلب باشد.
تمام ذرات وجود انسان یک چیزی را بخواهد و طلب کند و دل و زیانش با عمل و رفتارش هماهنگ باشد.
3 - اعتماد به خدا و اطمینان به اجابت او:
امام صادق مقابل السلام فرمود: «خدا دعایی را که از دل غافل و بی اطلاع برخیزد، مستجاب نمی کند پس وقتی دعا کنی، از عمق دل به او روی آور (و دلت را با زبانت همراه گردان) و سپس به اجابت دعایت مطمئن باش».
4 - قطع امید از غیر خدا و امید و اطمینان به خداوند.
امام صادق مقابل السلام فرمود: «هرگاه یکی از شما بخواهد که هر چه از خدا درخواست می کند، خدا به او عطا فرماید، باید از تمام مردم ناامید و ناامید گردد و هیچ امیدی جز به درگاه خدا نداشته باشد». او به نقطه ای از ایمان و توکل باید برسد که بداند همه قدرت ها و علل جهان تحت اراده و قدرت الهی قرار دارند.
پس از خدا بخواهد که اسباب و علل مادی و معنوی جهان را جهت صلاح و منفعت او قرار دهد.
5 - دعا باید در کنار تلاش و تدبیر باشد.
پیامبر اکرم صلی ا... مقابل و آله فرمود: «الداعی بلا عمل کالرامی بلا وتر؛ کسی که دعا می کند و بدنبال آن تلاش و عمل نمی کند، مانند آنست که بی چله کمان تیر می اندازد». دعا نمی تواند جای تلاش و برنامه ریزی در زندگی را بگیرد، بلکه مکمل آن می تواند باشد.
6 - دعا باید با حالت تضرع و دلی شکسته باشد.
امام صادق مقابل السلام فرمود: «هرگاه دلتان شکست، دعا کنید، برای اینکه دل تا پاک و خالص نشود، شکسته نمی شود».
7 - مکان دعا در استجابت تاثیر دارد، مثلا دعا در حرم امامان مقابل السلام مخصوصاً حرم امام حسین مقابل السلام و کنار خانه خدا به ویژه مقام حضرت ابراهیم مقابل السلام و کنار حجرالاسود.
8 - زمان دعا: دعای پنهانی و در تاریکی شب زودتر به اجابت می رسد، مخصوصاً در قنوت یا سجده نماز «وتر» که پس از خواندن هشت رکعت نماز شب و دو رکعت نماز شفع خوانده می شود. قرآن می فرماید: «پروردگار خویش را به حالت تضرع و تذلل و در پنهانی و خفا بخوانید». دعا در شب های ماه رمضان و رجب و دهه اول ذی الحجه و غیر آن دعا را به اجابت نزدیک می کند.
9 - توسل به چهارده معصوم علیهم السلام و آن ها را بر پایه آیه شریفه «وابتغوا الیه الوسیله» وسیله و شفیع قرار دادن.
10 - غسل توبه نماید، سپس با وضو چهار رکعت نماز بخواند در هر رکعت یک بار سوره حمد و سه مرتبه توحید و یک بار سوره «الناس» و یک بار «فلق» را بخوانید. پس از نماز هفتاد مرتبه استغفرالله ربی و اتوب الیه و پس از هفت مرتبه «لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم» سپس بگویید: یا عزیز یا غفار اغفرلی ذنوبی و ذنوب جمیع المؤمنین و المؤمنات فانه لا یغفر الذنوب الا انت.»
به این ترتیب شخص در جاده دعا قرار می گیرد و باید مراقب باشد تا راه دعا را درست بپیماید، و به بیراهه نرود. نشانی راه دعا را ذکر خواهیم کرد.
ب) موانع استجابت دعا
امام علی مقابل السلام می فرماید: «المعصیة تمنع الاجابة؛گناه مانع اجابت دعا است». گناهان سه نوع تاثیر منفی در دعا می گذارند:
1 - لذت دعا و مناجات را سلب می کنند.
انسان دعا می کند، اما لذت نمی برد و رقت قلب پیدا نمی کند.
2 - مانع استجابت دعا می شوند.
3 - توفیق دعا کردن یا شرکت نمودن در مجالس دعا را از انسان سلب می کنند.
برخی از گناهان در عدم اجابت دعا تاثیر بیشتر دارند که در ذیل به نمونه ای از آن ها اشاره می کنیم.
امام سجاد مقابل السلام فرمود: «گناهانی که مانع استجابت دعا می شوند، عبارتند از:
بددلی و سوءظن به مؤمنان و کارهای آنان؛
طینت و درونی ناپاک داشتن؛
نفاق و دورویی با برادران و خواهران ایمانی؛
عدم اطمینان به اجابت دعا؛
تأخیر نمازهای واجب (و نخواندن آن در اول وقت فضیلت) آنکه وقت آن بگذرد؛
بد زبانی و فحاشی و اهانت کردن؛
نزدیک نشدن به خدا به وسیله صدقه و کارهای نیک».
نیز فرمود: «از جمله گناهانی که مانع استجابت دعا می گردد، نافرمانی و رنجاندن خاطر پدر و مادر است» در تعدادی از روایات، بداخلاقی سبب باز گرداندن دعا معرفی شده است.
علل عدم اجابت دعاها از دیدگاه امیرالمؤمنین مقابل السلام
مردی به حضرت عرض کرد: خداوند می فرماید: «ادعونی استجب لکم» پس چرا ما دعا می کنیم، ولی اجابت نمی گردد، حضرت فرمود: چون دل های شما در هشت مورد خیانت و بی وفایی کرد:
1 - خدا را شناختید، ولی حقش را آن گونه که بر شما واجب بود، ادا نکردید. ازاین رو آن معرفت به کار شما نیامد.
2 - به پیامبر خدا ایمان آوردید، ولی در عمل با سنت و روش او مخالفت کردید، پس ثمره ایمان شما چه شد؟
3 - کتاب خدا (قرآن) را خواندید، ولی در عمل با آن مخالفت کردید.
4 - گفتید ما از آتش دوزخ می ترسیم، ولی در همه حالات به واسطه گناهان خود به طرف جهنم می روید.
5 - گفتید ما به بهشت تمایل و رغبت داریم، ولی کارهایی انجام می دهید که شما را از بهشت دور می سازد.
6 - نعمت های خدا را استفاده می کنید، ولی شکر و سپاس گزاری نمی کند.
7 - خداوند فرمود: شیطان دشمن شما است، شما نیز او را دشمن گیرید. شما به زبان او را لعن می کنید، ولی در عمل با او دوستی می نمایید و از او اطاعت می کنید.
8 - عیب های مردم را برابر دیدگان تان قرار دادید و عیب های خویش را پشت سرانداختید، درنتیجه کسی را ملامت می کنید که خود به ملامت سزاوارتر از او هستید.
با این وضع چه دعایی از شما مستجاب گردد، در صورتیکه شما راه ها و درهای دعا را به روی خود بسته اید؟!
«پس تقوا پیشه کنید؛ کارهایتان را اصلاح کنید؛ امر به معروف و نهی از منکر کنید تا خدا دعایتان را مستجاب کند.
راه دعا از دیدگاه امام صادق مقابل السلام
شخصی خدمت امام صادق مقابل السلام عرض کرد: دو آیه در قرآن است که تأویل و معنای آنرا نمی دانم. یکی «ادعونی استجب لکم» است، که ما هر چه دعا می کنیم، اجابت نمی گردد. حضرت فرمود: «من سرّ عدم اجابت دعایتان را به شما می گویم. اگر تو خدا را در آنچه دستور فرموده اطاعت کنی و آن گاه او را بخوانی، دعایت را اجابت می کند، ولی تو با (دستورهای) او مخالفت کرده، نافرمانی اش می کنی. او نیز اجابت نمی کند. در عین حال، اگر خدا را از راهش بخوانی - با اینکه گناهکار باشی - خدا دعایت را مستجاب می کند».
آن شخص پرسید: راه دعا چیست؟ فرمود: «نماز که خواندی، ابتدا تمجید کرده، او را به بزرگی می ستایی و به هر نحو که می توانی، حمد و ستایش می کنی، سپس بر پیامبر صلی ا... مقابل و آله و آلش درود می فرستی و به تبلیغ رسالتش گواهی می دهی، و بر ائمه هدی سلام می دهی، آن گاه نعمت های خدا را بر خود می شماری و او را به خاطر آن ها ستایش و شکر می کنی. بعد به گناهان خود یکایک اعتراف می کنی و هر کدام را که به یادداری، اقرار می نمایی. هر کدام را به خاطر نداری، بطور سربسته به زبان می آوری و از تمام گناهان به درگاه خدا توبه می کنی و تصمیم می گیری که دیگر گناه نکنی و از روی پشیمانی و صدق نیت و خلوص، و در بیم و امید از آن ها استغفار و طلب آمرزش می کنی، سپس می گویی: «اللهم انی أعتذر الیک من ذنوبی و استغفرک و أتوب الیک فأعنی علی طاعتک و وفّقنی لما اوجبت علیّ من کل ما یرضیک فانی لم أر أحداً بلغ شیئاً من طاعتک الا بنعمتک مقابل قبل طاعتک، فأنعم علیّ بنعمة أنال به رضوانک و الجنةَ. پس از رعایت این مراتب، حاجت خویش را بخواه، که امیدوار هستم خدا ناامیدت نکند و حاجتت را برآورد».
چند تذکر:
1 - گاهی با وجود تمام شرایط دعا، دعا مستجاب نمی گردد، چون به مصلحت ما نیست، یعنی چیزی را طلب می کنیم که به سود ما نیست، با اینکه می پنداریم به سود ما و خیر است.
2 - گاهی دعا مستجاب می شود، ولی از روی مصالحی تحقق عملی آن به تأخیر می افتد، حتی ممکنست تا بیست سال بطول بیانجامد تا محقق گردد.
3 - در روایت است خداوند وقتی بنده ای را دوست داشته باشد، اجابت دعای او را به تأخیر می اندازد تا بنده اش با او راز و نیاز گوید.
ازاین رو مؤمنان ثابت قدم هیچگاه از تکرار دعا ناامید نمی شوند، بلکه می گویند:
دست از طلب ندارم تا کام من برآید
یا جان رسد به جانان یا جان ز تن درآید.
4- گاهی اجابت دعاها در آخرت به شکل پاداش نمایان می شود و در جهان خواسته اش بنابر مصالحی داده نمی گردد. اگر کسی بداند خداوند در عوض عدم اجابت دعا در جهان، چه پاداشی برای وی در آخرت درنظر گرفته است، هیچگاه نا امید نمی شود.
امام صادق مقابل السلام می فرماید: «روز قیامت خداوند متعال می فرماید: ای بندة من! تو مرا خواندی و من اجابتت را به تأخیر انداختم. حال ثواب و پاداش تو چنین و چنان است. پس مؤمن آرزو می کند که کاش هیچ دعایی از او در جهان اجابت نمی شد، برای آن ثواب و پاداش نیک که می بیند». از روایات استفاده می شود که هیچ دعایی بی اثر نیست و هر دعایی در جهان و آخرت تاثیر مناسب خویش را دارد.
امام سجاد مقابل السلام می فرماید: «دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد:
یا برای او ذخیره می گردد یا در جهان برآورده می شود یا بلایی را که می خواست به او برسد، از او می گرداند».
علاوه بر مطالب یاد شده، همیشه به این نکته توجه داشته باشید که نماز و روزه و دعا و غیره، مطلوبیت ذاتی دارند و فلسفه دعا تنها بر آوردن حوائج خصوصاً خواسته های دنیوی نیست، بلکه نفس دعا و مناجات با خدا، صرف نظر از اجابت یا عدم اجابت، موضوعیت دارد و به اصطلاح طلب مهم تر از مطلوب است.
منبع: عرفان
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب