علم الهدی:
رسانه ها از مردمی بودن امام جواد(ع) الگو بگیرند
به گزارش نور معرفت، حجت الاسلام علم الهدی اظهار داشت: امام جواد (ع) فقط با خواص بحث نمی کرد، با مردم کوچه و بازار هم صمیمی بود؛ این سیره اجتماعی، بهترین الگو برای رسانه های امروز است.
خبرگزاری مهر-دین، حوزه و اندیشه-عصمت علی آبادی:
امروز سالگرد شهادت امام محمدتقی(ع) جواد الائمه است. بررسی ابعاد شخصیتی و سیره عملی آن امام همام می تواند افق های جدیدی پیش روی نسل امروز بگشاید. امام جواد(ع) با وجود عمر کوتاه و شرایط دشوار سیاسی دوران عباسی، الگویی کم نظیر از علم، بردباری، عزت مندی و مدیریت هوشمندانه ارایه کردند که همچنان الهام بخش جوامع اسلامی است.
در همین راستا، در گفت و گویی با حجت الاسلام والمسلمین سید محمد باقر علم الهدی به واکاوی مهم ترین پیام های زندگی امام جواد(ع) برای جوانان امروز، شیوه مواجهه ایشان با فشارهای سیاسی، الگوی مناظرات علمی و ابعاد کمتر شناخته شده شخصیت آن حضرت پرداخته است. آن چه در ادامه می خوانید، مشروح این گفت وگوست.
*مهم ترین پیام زندگی امام جواد(ع) برای نسل جوان امروز چیست؟
زندگی امام جواد(ع) برای نسل جوان، باور به ظرفیتهای بزرگ در سنین کم است. ایشان در حالی به امامت رسیدند که هنوز به سن بلوغ عرفی نرسیده بودند، اما با علم، حکمت و وقار خود، شایستگی رهبری معنوی جامعه را نشان دادند. این حقیقت، الگویی روشن برای جوانانی است که گاه به سبب سن یا تجربه کم، توانایی های خویش را دست کم می گیرند.
یک پیام، اهمیت علم آموزی و اندیشه ورزی است. امام جواد(ع) با وجود فشارهای سیاسی، میدان علم و مناظره را به عرصه ای برای اثبات حقانیت تبدیل کردند. جوان امروز هم در جهانی که رقابت علمی و فکری تعیین کننده است، باید سرمایه اصلی خویش را دانش و تحلیل عمیق قرار دهد.
پیام دیگر، عزت مندی در عین تعامل است. امام جواد(ع) با خلفای عباسی معاشرت داشتند، اما هیچگاه در موضع انفعال یا سازش با ظلم قرار نگرفتند. این نشان میدهد که می توان در جامعه حضور فعال داشت، اما هویت و اصول خویش را حفظ کرد.
پیام دیگر، اخلاق مداری در رفتار اجتماعی است. گزارش های تاریخی از کرم، بردباری و خوش خلقی ایشان حکایت دارد. نسل جوان امروز هم برای اثرگذاری پایدار، نیازمند ترکیب تخصص با اخلاق است.
پیام دیگر، امید به آینده در شرایط دشوار است. دوران امامت امام جواد(ع) همراه با فشار، محدودیت و مراقبت شدید حکومتی بود، اما ایشان هیچگاه ناامید نشدند و جریان علمی و تربیتی شیعه را استمرار بخشیدند. این روحیه امید، برای جوانی که با چالش های اقتصادی و اجتماعی روبه روست، بسیار راهگشاست.
پیام دیگر، پیام مسئولیت پذیری سریع است. امام جواد(ع) نشان دادند که مسئولیت های بزرگ را نباید به آینده موکول کرد. هر جوانی در هر موقعیتی می تواند نقش آفرین باشد و اثر ماندگار بر جای بگذارد.
*در شرایط فشار سیاسی و محدودیت های اجتماعی، الگوی رفتاری امام چه راهبردی برای امروز ارایه می دهد؟
نخستین راهبرد امام جواد(ع) در مقابل فشار سیاسی، حفظ آرامش و خردمندی بود. ایشان به جای واکنش های هیجانی، با تدبیر و حساب شده عمل می کردند. این شیوه نشان میدهد که در شرایط محدودیت، عقلانیت مهم ترین سرمایه است.
استفاده از ظرفیت گفتگو و استدلال به جای تقابل مستقیم بود. امام در مناظرات علمی و جلسات رسمی، با منطق قوی و استدلال روشن، برتری فکری خویش را نشان می دادند. این شیوه، به جای ایجاد تنش، مشروعیت اخلاقی و فکری ایجاد می کرد.
سومین راهبرد، شبکه سازی علمی و تربیتی بود. با وجود کنترل شدید حکومت، ایشان از راه شاگردان و نمایندگان، ارتباط با پیروان را حفظ کردند. این مدل نشان میدهد که در شرایط محدود، باید از شیوه های هوشمندانه و غیرمتمرکز برای استمرار فعالیتها بهره برد.
حفظ مرزهای اعتقادی بدون انزواطلبی بود. امام نه به انفعال و کناره گیری مطلق روی آوردند و نه به سازش با ظلم. این تعادل، الگویی برای کنش اجتماعی مسئولانه در شرایط پیچیده است.
پنجمین نکته، تمرکز بر سرمایه انسانی است. ایشان بیشتر از هر چیز به تربیت انسان ها پرداختند، چونکه تغییر پایدار از راه انسان های آگاه شکل می گیرد. در هر دوره ای، سرمایه گذاری بر آگاهی عمومی، اثرگذارترین راهبرد است.
در نهایت، راهبرد کلان امام جواد(ع) تبدیل تهدید به فرصت بود. فشار سیاسی، مجالی برای نمایش توان علمی و اخلاقی ایشان شد. این نگاه می آموزد که حتی محدودیت ها می توانند به سکوی رشد و اثرگذاری تبدیل شوند.
*چگونه می توان سیره امام جواد(ع) را در عرصه گفتگو و مناظره های علمی امروز الگو قرار داد؟
ویژگی مناظرات امام جواد(ع)، تسلط علمی عمیق بود. ایشان قبل از ورود به بحث، بر موضوع احاطه کامل داشتند. در فضای علمی امروز نیز، شرط نخست گفتگو، دانش دقیق و آمادگی قبلی است.
ویژگی دیگر، رعایت ادب و احترام در گفتگو بود. حتی در مقابل مخالفان، امام از ادبیات تحقیرآمیز استفاده نمی کردند. این شیوه نشان میدهد که اخلاق گفتگو به اندازه محتوای آن اهمیت دارد.
ویژگی دیگر، پاسخ گویی روشن و مستدل است. امام با استدلال های دقیق و مرحله به مرحله، طرف مقابل را به تأمل وادار می کردند. این شیوه الگویی برای گفت وگوهای دانشگاهی و رسانه ای امروز است که نیازمند شفافیت و منطق است.
ویژگی دیگر، هدف محور بودن مناظره هاست. هدف امام پیروزی شخصی نبود، بلکه روشن شدن حقیقت بود. در فضای فعلی هم اگر هدف، کشف حقیقت باشد نه غلبه بر طرف مقابل، کیفیت گفتگو ارتقا می یابد.
ویژگی دیگر، مدیریت هیجان در بحث است. امام در حالی که ممکن بود فضای جلسه مقابل ایشان باشد، آرامش خویش را حفظ می کردند. این مهارت برای مناظره های رسانه ای و فضای مجازی امروز بسیار ضروریست.
ویژگی دیگر، تبدیل مناظره به فرصت آموزشی است. خیلی از مناظرات امام، به بستری برای آموزش عمومی تبدیل شد. در زمان حاضر هم می توان مناظره را به ابزاری برای ارتقاء سواد فکری جامعه بدل کرد، نه فقط رقابتی رسانه ای.
*به نظر شما، کدام بُعد از شخصیت امام جواد(ع) کمتر مورد توجه قرار گرفته است؟
یکی از ابعاد کمتر مورد توجه، نقش مدیریتی و سازمان دهی امام جواد(ع) است. معمولا بر سن کم یا شهادت مظلومانه ایشان تاکید می شود، اما تدبیر مدیریتی ایشان در هدایت جامعه شیعه کمتر تحلیل می شود.
روش ارتباطی ایشان با اقشار مختلف جامعه است. امام تنها با عالمان گفتگو نمی کردند، بلکه با مردم عادی هم ارتباطی صمیمی داشتند. این وجه اجتماعی، می تواند برای رسانه ها الهام بخش باشد.
توجه به عقلانیت در سیره ایشان است. گاه شخصیت های تاریخی بیشتر با جنبه عاطفی معرفی می گردند، در حالیکه عقلانیت و استدلال محوری امام جواد(ع) از خصوصیت های برجسته ایشان بود. نقش ایشان در تثبیت مفهوم امامت در شرایط تردید است. باتوجه به خردسالی امام، برخی گرفتار تردید شدند، اما عملکرد علمی ایشان این بحران را به مجالی برای تعمیق باور تبدیل کرد. این تجربه تاریخی کمتر واکاوی می شود. سبک تربیتی امام است که مبتنی بر پرورش اندیشه و اعتماد به شاگردان بود. این شیوه تربیتی می تواند الگویی برای نظام آموزشی امروز باشد، اما کمتر در رسانه ها به آن پرداخته شده است.
بُعد آینده نگرانه شخصیت ایشان است؛ این که چه طور در کوتاه ترین دوره امامت، بنیان هایی گذاشتند که در نسل های بعدی ادامه یافت. پرداختن به این نگاه راهبردی، می تواند تصویر کامل تری از شخصیت امام جواد(ع) عرضه نماید. بطور خلاصه این شیوه، بجای ایجاد تنش، مشروعیت اخلاقی و فکری ایجاد می کرد. ایشان بیش از هر چیز به تربیت انسان ها پرداختند، چراکه تغییر پایدار از راه انسان های آگاه شکل می گیرد. ایشان پیش از ورود به بحث، بر موضوع احاطه کامل داشتند.
منبع: nooremarefat.ir
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب