نهج حیات اول اصلاح فساد اقتصادی، بعد آبادانی جامعه
به گزارش نور معرفت، عدالت و حفظ حق مردم اصل غیرقابل چشم پوشی در سیره ی علوی بود، حتی اگر هزینه های سیاسی یا اجتماعی بهمراه داشت.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در هر جامعه ای، گاهی افرادی در جایگاه مسئولیت قرار می گیرند که به جای خدمت به مردم، بیشتر به فکر منافع شخصی و دنیای خودشان هستند. این مساله فقط یک مشکل فردی نیست، بلکه می تواند فضای کلی جامعه را هم تحت تاثیر قرار دهد و اعتماد مردم را بکاهد. در نگاه دینی، مسئولیت یک امانت است، نه مهلتی برای سودجویی. به همین دلیل، مهم می باشد بدانیم در مقابل چنین کارگزارانی چه رفتاری درست است؛ رفتاری که هم جلوی انحراف را بگیرد و هم مسیر عدالت و سلامت جامعه را حفظ کند.
بنابر روایت تسنیم، عقل حکم می کند که در مقابل چنین مفاسدی نمی توان بی تفاوت بود؛ چون که بی تفاوتی، راه را برای توسعه فساد هموار می کند. وقتی کارگزاران به جای انجام وظیفه، به دنبال منافع شخصی بروند، هم حق مردم ضایع می شود و هم پایه های اعتماد در جامعه سست می گردد. بنابراین، برخورد آگاهانه و بموقع با اینگونه انحرافات، نه از سر تندی، بلکه برای حفظ سلامت جامعه و ممانعت از ریشه دار شدن فساد، یک ضرورت جدی است.
یکی از بهترین الگوهای حکمرانی، بلکه از برترین آنها، سیره ی امیرالمؤمنین امام علی است؛ چون که فضای جامعه ی آن زمان، از جهاتی به شرایط امروز ما نزدیک تر است. در آن دوره هم جامعه با چالش هایی مثل دنیاطلبی برخی کارگزاران، سوءاستفاده از موقعیت و فاصله گرفتن از عدالت رو به رو بود. به همین دلیل، رفتار و نوع برخورد آن حضرت با این انحرافات، می تواند برای امروز ما هم الهام بخش و راهگشا باشد.
بر اساس سیره علوی در می یابیم که برخورد امام علی با کارگزاران متخلف، قاطع و با این حال عادلانه بود. ایشان نه از خطاها چشم پوشی می کرد و نه اجازه می داد برخوردها از مسیر انصاف بیرون رود. هرجا نشانه ای از دنیاطلبی، خیانت در امانت یا تضییع حقوق مردم دیده می شد، با صراحت تذکر می داد و در صورت لزوم، کارگزار را عزل می کرد. این نوع برخورد نشان میدهد که در نگاه علوی، حفظ عدالت و حقوق مردم بر هر ملاحظه ای مقدم است و هیچ کس نباید به بهانه جایگاه یا سابقه، از پاسخگویی معاف شود.
ایشان گاهی دستور می دادند که متناسب با فسادی که یک مسئول انجام داده، برخوردی صورت گیرد که پنهان نماند و دیگران هم از آن آگاه شوند؛ به شکلی که نتیجه کار و پیامد رفتار او برای جامعه روشن باشد. در سیره ی امام علی این نوع برخورد، نه برای تحقیر افراد، بلکه برای ممانعت از گسترش فساد و عبرت آموزی دیگران بود؛ تا هم حق مردم حفظ شود و هم کسی جرأت نکند از موقعیت خود سوءاستفاده کند.
چوب عدالت علوی، غریبه و آشنا نمی شناخت؛ بلکه امام علی خویش را همواره در پیشگاه عادل مطلق می دید و به همین دلیل حکم می کرد. برای ایشان نسبت ها، سابقه ها و حتی نزدیکی افراد، مانعی در اجرای حق نبود. هرجا پای عدالت و حقوق مردم در بین بود، ملاک فقط حق بود، نه ملاحظه ی اشخاص و همین نگاه، عدالت را از شعار به یک حقیقت زنده در جامعه تبدیل می کرد.
در کنار این ها، گروهی بودند که اساساً زیر بار عدالت علوی نمی رفتند و با زیاده خواهی، به دنبال ایجاد شکاف در آموزه های اسلام بودند. امام علی در مقابل چنین جریانی، ناگزیر به ایستادگی و مقابله شد؛ چون که سکوت در مقابل آنها به مفهوم تضعیف حق بود. از همین رو، این تقابل ها به درگیری های جدی انجامید و بالاخره، چهار نبرد بزرگ به ایشان تحمیل شد.
این تقابل ها در نهایت به چند نبرد مهم انجامید؛ همچون نبرد جمل (ناکثین) که با تمرکز بر دنیاطلبی و اختلاف افکنی برخی چهره های شناخته شده زمان حیات حضرت رسول الله (ص) شکل گرفت و نبرد صفین (قاسطین) که رویارویی با جریان قدرت طلبی و حاکمیت خواهی همچون معاویه بود. این نبردها نشان میدهد که امام علی مقابل السلام برای حفظ عدالت و ممانعت از انحراف، حتی هزینه های سنگین درگیری را هم پذیرفت.
ایشان بقای امت را در گرو رویارویی با اینگونه مفاسد داخلی می دانست و مهم ترین خطر را نه فقط تهدید دشمنان بیرونی، بلکه گسترش فساد در درون ساختار حکومت اسلامی تلقی می کرد. در نگاه امام علی، اگر کارگزاران از مسیر عدالت و امانت داری بیرون بروند، پایه های جامعه از درون سست می شود؛ حتی اگر در ظاهر، دشمن خارجی حضور نداشته باشد. از ین جهت، حفظ سلامت داخلی و ممانعت از نفوذ فساد در مسئولان، درنظر ایشان برترین مصلحت و شرط اصلی بقای امت به شمار می آمد.
پس در هیچ شرایطی این نگاه را نداشتند که به بهانه مصلحت اندیشی و بقا، از رویارویی با مفاسد اقتصادی کوتاه بیایند. در سیره ی امام علی، عدالت و حفظ حق مردم اصل غیرقابل چشم پوشی بود؛ حتی اگر مواجهه با یک فساد، هزینه های سیاسی یا اجتماعی به همراه داشت. برای ایشان، مصلحت واقعی در اجرای عدالت بود، نه در نادیده گرفتن خطاها یا کنار آمدن با فساد.
منبع: نور معرفت
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب