آیا ریچارد داوکینز توانست اندیشه خداباورانه از هستی را به چالش بکشد؟
به گزارش نور معرفت، ریچارد داوکینز زیست شناس اهل انگلستان و استاد بازنشسته آکسفورد در آثار گوناگونی با شرح و بسط نظریه فرگشت داروینی، تلاش در تفسیری الحادی از عالم داشته و از پیشرانان الحاد تکاملی است.
به گزارش نور معرفت به نقل از مهر، کتاب الحاد تکاملی و خداباوری اثر امرالله قلی زاده توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به زیور طبع آراسته شد. ریچارد داوکینز (Clinton Richard Dawkins) زیست شناس و رفتارشناسی مشهور بریتانیایی است که در سال ۱۹۴۱ در نایروبی کنیا به دنیا آمده است. نظرات او در حوزه رفتارشناسی، علوم فرگشتی و تفسیر جدید نظریه داروین، باعث برجسته شدن نام وی در جامعه علمی شده است. او آثار متنوعی نظیر «سرگذشت اعجاب انگیز حیات روی زمین»، «ژن خودخواه» و «ساعت ساز نابینا» را منتشر نموده است. داوکینز از نوجوانی به نظریه داروین علاقه مند شد و بمرور زمان به این نتیجه رسید که وجود جهان به طراح و خالقی فراتر از قدرت طبیعت نیازی ندارد. او نظریه تکامل را پاسخ گوی سوال در رابطه با ماهیت جهان و پدیده های آن می داند، و بنابراین رفته رفته بسمت یک الگوی جهانی بی خدایی گرایش پیدا کرد. او به بررسی خدا از منظر دینی نمی پردازد و اعتقاد دارد که پرسش های علمی باید پاسخ های علمی داشته باشند و جایگاهی برای آفرینش گرایی در علم وجود ندارد. داوکینز کم کم از طرفداری بی خدایی حمایت کرد و این موضع هنوز هم پابرجا است. کوشش های او در امتداد تبیین بی خدایی بر مبنای علم، همواره مورد توجه مخاطبان و منتقدانش بوده است. افکار و نظریات داوکینز به وضوح در آثارش دیده می شود. دو رویکرد اصلی وی در تفسیر نو از نظریه تکامل داروین و تبیین این نظریه در علوم تجربی، بیشترین توجه را به خود جلب کرده است. در کتاب های «ژن خودخواه» و «ساعت ساز نابینا»، او به عدم وجود خدا اشاره می کند و مباحث در رابطه با وجود خدا را غیرعلمی و دینی می داند. بنابراین، نقدهای عمده ای که به نظریات داوکینز وارد می شود عموماً مبنی بر خداناباوری او است که از تفسیر نظریه داروین نتیجه گیری شده است. به عنوان مثال، بین آرای داوکینز و منتقدانش مناقشه ای بر سر استدلال فرایند انباشتی وجود دارد. داوکینز در این تعریف به این نکته اشاره می کند که اگر پیدایش اشکال پیچیده حیات را نتیجه ای از هزاران تغییر کوچک که هر یک از آنها تنها احتمال کمی دارند، درنظر بگیریم، آنگاه به تبیین درستی خواهیم رسید. او تاکید می کند که حیات تمامی موجودات از مجموعه ای از عناصر ساده شروع شده و این عناصر از راه راه های مختلف با هم ترکیب شده و به موجودات زنده ای که می شناسیم، تبدیل گشته اند. نقدهایی که به استدلال داوکینز وارد می شود، به طور خاص به این اشاره دارد که این استدلال خود نیازمند توضیح است و بدین معنا گرفتار دور می شود. به عنوان مثال، کیث وارد، فیلسوف خداباور انگلیسی، بر این باور است که استدلال داوکینز نمی تواند باعث رفع حیرت و شگفتی شود. او توضیح می دهد که پیدایش تصادفی و خود به خودی یک نتیجه پیچیده و مطلوب، سبب شگفتی ما می شود. در عین حال، بر مبنای استدلال داوکینز، شگفتی جای خویش را به عوامل علمی می دهد و بدین جهت دیگر جای تعجب باقی نمی ماند. از سویی دیگر، آلیسترمک گراث الهی دان ایرلندی الاصل و متخصص در رشته زیست شناسی مولکولی به مواجهه با الحاد تکاملی برخاسته و با تألیف کتب متعدد، تلاش در پاسخگویی به اشکالات داوکینز در حوزه الحاد تکاملی و رابطه میان علم و دین، داشته است. نظریه تکامل همچنان مخالفان جدی در غرب داشته و اشکالاتی بدان وارد نموده اند، اما مساله اینست که این نظریه به مثابه یک پارادایمِ تفسیری اندیشه خداباورانه از عالم هستی را به چه صورت به چالش می کشد؟ آیا مک گراث به عنوان یک دانشمند خداباور توانسته است اشکالات الحادی داوکینز را پاسخ دهد؟داوکینز در پاسخ این سوال که آیا همه انگاره ها ویروس های ذهن هستند تمایز مطلقی میان انگاره های علمی و عقلی که مبتنی بر دلیل هستند و مفاهیم غیر عقلانی مانند اعتقاد به خدا که جعلی و کاذب بوده، ترسیم می کند و صرفا دسته دوم را «ویروس ذهن» می داند؛ اما به اعتقاد مک گراث سوال اساسی اینست که چه کسی تصمیم می گیرد که چه انگاره ای عقلانی و علمی است؟کتاب الحاد تکاملی و خداباوری اثر امرالله قلی زاد است که هر جلد با قیمت ۳۵۰.۰۰۰ تومان راهی بازار نشر شد. علاقه مندان جهت تهیه کتاب و یا اطلاعات تکمیلی می توانند به وبگاه رسمی سازمان انتشارات پژوهشگاه به نشانی: www.poiict.ir مراجعه نمایند.
منبع: نور معرفت
مطلب نورمعرفت را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان نورمعرفت در مورد این مطلب